Aangifte van camera's in België : u mag niet zomaar een camera plaatsen. Het kader is gebaseerd op de wet van 21 maart 2007 tot regeling van de installatie en het gebruik van bewakingscamera's, de zogenaamde « camerawet », grondig herzien door de wet van 21 maart 2018 die in werking trad op 25 mei 2018 — dezelfde dag als de AVG, en dat is geen toeval: beide teksten zijn samen van toepassing.
Dit is wat u werkelijk aanbelangt, naargelang u particulier of professioneel bent.
1. Moet u aangifte doen?
De particulier: alles hangt af van wat de camera filmt
De vrijstelling van aangifte is beperkt: ze geldt alleen voor de camera die het interieur van uw woning filmt, voor persoonlijke en huishoudelijke doeleinden. Een camera in uw woonkamer, om tijdens uw afwezigheid op het huis te letten, hoeft niet te worden aangegeven.
Daarentegen moet een camera die de ingang van uw woning, uw oprit of uw tuin filmt, wel worden aangegeven, zelfs bij een particulier. Deze ruimtes zijn « niet voor het publiek toegankelijke besloten plaatsen » in de zin van de wet: aangifte, pictogram en verwerkingsregister zijn van toepassing.
En zelfs voor een binnencamera die van aangifte is vrijgesteld, blijven de beginselen van proportionaliteit en respect voor de privacy volledig van toepassing — bijvoorbeeld ten aanzien van een huishoudhulp of een babysitter.
De professional: aangifte verplicht
Zodra de camera wordt geplaatst door een onderneming, een vereniging, een vereniging van mede-eigenaars, een winkel of een overheidsdienst, vervalt de vrijstelling. De aangifte is verplicht.
2. Waar mag de lens op gericht zijn
Dit is het punt waarop burengeschillen worden beslecht, en de regel is duidelijk. Een camera mag niet specifiek gericht worden op een plaats waarvoor de verwerkingsverantwoordelijke zelf niet bevoegd is.
Concreet, voor een particulier:
- Uw perceel, uw gevel, uw oprit : toegestaan, met aangifte.
- De tuin of de ramen van de buren : verboden.
- De openbare weg, het trottoir voor uw deur : verboden. Enkel een klein stuk trottoir mag bijkomstig in het beeld komen van een camera die uw ingang bewaakt, op voorwaarde dat dit tot het strikt noodzakelijke wordt beperkt.
Richt bij twijfel naar beneden en gebruik de privacymaskers die de meeste IP-camera's bieden, om de verboden zones af te schermen.
3. De aangifte: hoe gaat u te werk
| Element | Detail |
|---|---|
| Waar | www.declarationcamera.be |
| Kosten | Gratis |
| Identificatie | Elektronische identiteitskaart, burgertoken of mobiele app |
| Bestemmeling | Politiediensten (en sinds 2018 niet langer de Gegevensbeschermingsautoriteit) |
| Bijwerking | Jaarlijkse validatie van de aangifte |
| Ondersteuning | Helpdesk 02/739 42 80, van maandag tot vrijdag van 9 u tot 17 u |
De aangifte moet correct blijven: elke wijziging van verantwoordelijke, adres of configuratie moet erin worden verwerkt.
4. Het pictogram
Elk verborgen gebruik van camera's is verboden. Signalisatie met een conform pictogram is dus verplicht, en het is die signalisatie die de verwerking rechtmatig maakt ten aanzien van de gefilmde personen.
Er zijn drie formaten voorzien, afhankelijk van de plaats: 0,60 × 0,40 m, A4-formaat, of 0,15 × 0,10 m. Het pictogram moet de contactgegevens vermelden waarmee men zijn rechten kan uitoefenen — de naam van de verwerkingsverantwoordelijke en de manier om contact met hem op te nemen. Het officiële model kan gratis worden gedownload op de website van de FOD Binnenlandse Zaken (besafe.be).
Een ontbrekend of onvolledig pictogram is de meest vastgestelde onregelmatigheid, en tegelijk de gemakkelijkste om te vermijden.
5. Het register van de verwerkingsactiviteiten
Dit is de verplichting die het vaakst wordt vergeten, omdat ze uit de AVG voortvloeit en niet uit de camerawet. Iedereen die een camerasysteem exploiteert dat aan aangifte onderworpen is, moet een register van zijn activiteiten van beeldverwerking, op papier of in elektronische vorm, bijhouden en voorleggen op verzoek van de toezichthoudende autoriteit.
Het register bevat minstens:
- de naam en de contactgegevens van de verwerkingsverantwoordelijke;
- de precieze doeleinden van de verwerking (niet « veiligheid », maar « voorkomen van diefstal in de stockruimte »);
- de categorieën van bestemmelingen van de beelden;
- de veiligheidsmaatregelen die zijn genomen;
- de bewaartermijn die wordt toegepast.
Een tabel van één pagina volstaat. Het ontbreken ervan is daarentegen op zich al een non-conformiteit.
6. Hoe lang mag u de beelden bewaren
De algemene regel: maximaal één maand. Daarna moeten de beelden worden gewist.
Twee uitzonderingen:
- beelden die kunnen bijdragen tot het bewijs van een misdrijf, van schade of tot de identificatie van een dader, mogen zo lang als nodig worden bewaard;
- bepaalde plaatsen met een bijzonder risico (luchthavens, militaire sites, nucleaire installaties) genieten een termijn van drie maanden.
Die grens van één maand heeft een zeer praktisch gevolg voor de dimensionering: het is nutteloos om de opslag te overdimensioneren. Een harde schijf die geschikt is voor dertig dagen opname volstaat, en daarboven bewaart u wat de wet u verplicht te wissen. Ons artikel over de keuze van een NVR beschrijft de berekening in detail.
7. Wie mag de beelden bekijken
De toegang tot de beelden is voorbehouden aan de verwerkingsverantwoordelijke en aan de personen die hij daartoe heeft gemachtigd. De beelden moeten ter beschikking worden gesteld van de politiediensten op vordering in het kader van een onderzoek. Ze mogen daarentegen niet publiek worden verspreid — de video van een diefstal op sociale media publiceren is een misdrijf, zelfs als u het slachtoffer bent.
8. Termijn: wanneer moet u de aangifte doen?
De aangifte moet gebeuren uiterlijk de dag vóór de ingebruikname van het systeem. Doe ze in de praktijk zodra de installateur u de plaatsingsdatum bevestigt: het onlineformulier neemt een kwartier in beslag, en er wordt u gevraagd naar het aantal camera's, hun plaats (open plaats, besloten plaats al dan niet toegankelijk voor het publiek), het doel en de bewaartermijn. Elke latere wijziging — een camera toegevoegd, een andere exploitant, een verhuizing — meldt u via hetzelfde portaal, en de aangifte moet elk jaar opnieuw worden gevalideerd.
9. Sancties bij niet-naleving
De camerawet voorziet in strafrechtelijke geldboetes bij het ontbreken van een aangifte, het ontbreken van een pictogram, een onrechtmatige richting of verborgen gebruik; de AVG voegt daar de administratieve sancties van de Gegevensbeschermingsautoriteit aan toe. Beelden die in overtreding zijn verkregen, kunnen bovendien als bewijs worden geweerd. Een aangifte die in orde is, is ook wat de meeste verzekeraars eisen om een schadegeval op basis van de opnames te vergoeden.
10. Veelgestelde vragen
Moet een videodeurbel worden aangegeven?
Ja: ze filmt de ingang van uw woning, waardoor het een camera is die moet worden aangegeven, met pictogram, zelfs bij een particulier. Stel haar beeldveld zo in dat het beperkt blijft tot uw dorpel en zo weinig mogelijk op het trottoir uitkomt.
Valt een nepcamera onder de wet?
Nee, ze verwerkt geen enkel beeld. Maar ze levert ook geen enkel bewijs.
Moet een vereniging van mede-eigenaars de camera's in de hal aangeven?
Ja: de vereniging van mede-eigenaars is geen natuurlijke persoon, de huishoudelijke vrijstelling geldt niet. Aangifte, pictogram en register zijn verplicht.
Mag ik mijn werknemers filmen?
Ja, in het kader van CAO nr. 68: voorafgaande informatie aan het personeel, legitiem doel (veiligheid, bescherming van goederen) en proportionaliteit. Nooit in de kleedkamers of de sanitaire ruimtes.
Wie mag mijn camera's plaatsen?
Uzelf of een installateur. Voor een professionele installatie in Brussel en de rand, aangifte inbegrepen, contacteer onze partner Belgium Security.
Samengevat
| Particulier — binnencamera | Particulier — ingang, oprit, tuin | Professioneel | |
|---|---|---|---|
| Aangifte op declarationcamera.be | Niet vereist | Verplicht, jaarlijks te valideren | Verplicht, jaarlijks te valideren |
| Pictogram | Niet vereist | Verplicht | Verplicht |
| Verwerkingsregister | Niet vereist | Verplicht | Verplicht |
| Beeldveld beperkt tot uw eigendom | Ja | Ja | Ja |
| Max. bewaartermijn | 1 maand | 1 maand | 1 maand (3 maanden voor risicoplaatsen) |
Meer informatie
Een bewakingscamera kiezen · IP-camera's · NVR-recorders · Opslag · Uw alarmsysteem aangeven
Dit artikel vat het toepasselijke kader samen en vormt geen juridisch advies. Voor een bijzondere situatie — mede-eigendom, winkel met parking, camera die op de openbare weg uitkijkt — wendt u zich tot uw politiezone of tot de helpdesk Camera's (02/739 42 80).